en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-11-01 23:00 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 5

Dé Luain 24 DF

Bhí mé breá luath don ghlao Skype le heagarthóirí Ros na Rún. Rinne mé dearmad gur am na hÉireann a bhí i gceist nuair a luaigh Máirín 11am agus mar sin bhí mé ann bres agus uair a chloig chun tosaigh orthu. Ba chuma, bhí me i Kibla don cheangal wifi ard-chaighdean atá acu agus bhí cuideachta agus caifé agam agus mé ag fanacht. D'éirigh go maith leis an chruinniú le Máirín agus Ailbhe agus brathaim go bhfuil fhios agam cad iad na hathruithe atá de dhíth anois agus mé sásta go leor gur féidir liom é bheith déanta faoin deireadh seachtaine nuair a thagann Rós.

Thug mé léacht ar Bhéaloideas na hÉireann i Leabharlann na hOllscoile, Maribor. Léachtlann iontach deas agus thart ar scór duine láthair. Seans gur lean mé orm ró-fhada faoin Ghorta Mhór agus gurbh fhearr breis samplaí de scéalta Mhichí Sheáin Néill a thabhairt le ócáid níos pléisurtha a dhéanamh as, ach is beag duine acu a d'éalaigh sula chríochnaigh mé. Sa lucht féachanna bhí cuid de na filí óga atá páirteach sna Slambeasts, Greagóir, Nina etc a thug cuireadh dom leamh leo i Pekarna. Chuaigh muid fá choinne beorach ina dhiaidh agus bhí an-chaint ar fad againn faoin Ghaeilge, faoin litríocht, faoi scríbhneoirí agus leabhair a thaithn linn. Fuair mé amach go raibh tráchtas scíofa ag Greagóir ar Finnegan's Wake agus dúil aige in At Swim Two Birds!  Bhí plé faoi líon na gcóipeanna a cuirtear i gcló i gcás na filíochta Gaeilge agus na Slóivéinise  agus is mar a chéile iad is cosúil, thart ar 300 cóip munar ainm an-mhór thú.

Univerzitetna knjiznica Maribor

 

Dé Máirt 25 DF

Luigh mé isteach ar Ros na Rún don lá iomlán le bheith cinnte go mbeadh an lámh in uachtar agam air luath sa tseachtain agus deis agam filleadh air romh dheireadh na seachtaine lena athléamh. Bhí mé sásta go maith faoi dheireadh an lae. Bhí radharc amháin a raibh athsmaoineadh ó bhonn de dhíth air agus sheol mé an leagan leasaithe den radharc sin go Máirín lena tuairim a fháil air.

 

Dé Céadaoin 26 DF

Bhí Féile mhór fíona agus bia idirnáisiúta ar siuil i Pohorje agus bhí ticéid ag Natasa dom. Chaith muid trí nó ceithre uair a chloig ann ag blaisínteach tairgí feirme: muiceoil de chuile shórt, mórán rudaí bunaithe ar shíolta puimcín, seacláidí lámh-dhéanta agus fíonta geala agus dearga. Thaithin siad liom seachas fíon chili !!! Fan amach uaidh. Chuaigh an gloine sin síos an doirteal go gasta!

An Fhéile Fíona

Bhreathnaigh mé ar script Ros na Rún arís ags tháinig Máirín ar ais ag rá go raibh an radharc sin feabhasaithe go maith ach go mbeadh orm é a athrú rud beag i bhfianaise rudaí atá le tarlú i radharc nó dhó ina dhiaidh sin. Bíonn súil ghéar ag na heagarthóirí ar na rudaí seo nuair nach ritheann siad leat féin.

 

Déardaoin 27DF

Agallamh faoin scéim Focail Nua agus faoin litríocht le Simona Kopinsek i Radio Maribor ar maidin. Iriseoir neamhspleach ealaíona í a bhfuil pearsantacht agus teacht i láthair dá cuid féin aici. Tá sé spéisiúil dom féin na freagraí a thagann chugam nuair a cuirtear ceisteanna díreacha orm faoi rudaí nach ndearna mé mórán macnaimh orthu roimhe sin, go háirithe i dtaca leis an litriocht agus mo chuid scríbhneoireachta féin agus na rudaí a ba mhaith liom baint amach tríd an litríocht.

Thóg mé an traein go Ljubljana le síob a fháil ó Veronika Dintinjana agus a comhfhilí go Koper don oíche filíochta. Chaith mé an turas traenach ag freagairt ceisteanna scríofa ó iriseoir le Vecer nuachtán laethúil tráthnóna Maribor. Tá alt le scríobh aige fúm don deireadh seachtaine agus bhí an t-eolas de dhíth go luath. Chuir an scríbhneoireacht an turas isteach ach is dócha gur chiall mé radharcanna deasa ón traein dá bharr ach beidh dhá nó trí thuras eile agm g Ljubljana agam idir seo agus deireadh mo thréimhse anseo.

Dealbh Presner, Ljubljana

Margadh na mbláthanna

Clog gréine 

Cathair álainn atá innti ina bhfuil ailtéireacht agus leagan amach an-tarraingteach thart ar lár an tseanbhaile agus cois abhann. Tá sé go haoibhinn ar fad agus chaith me trí huair a choig ag breathnú thart sula raibh orm an síobh a fháil ó Veronika agus na filí eile.

Thiomáin muid go Koper sa dorchadas ach bhí caint mhaith agam le Veronica a bhí taobh liom. Bhí dúil mhór aici sna cuairteanna a thug sí ar Luimneach ar scéimeanna éagsúla litríochta agus casadh scríbhneoiri Éireannacha uirthi dá bharr. Bhí aithe agam ar chuid acu.

Rinne a máthair eagarthóireacht ar díolam mór d'fhilíocht na hÉireann aistrothe go dtí an Slóivéinis. Lena ceart a thabhairt di, thug sí seasamh d'fhilíocht na Gaeilge mar chuid de, bunaithe ar na danta Gaeilge a bhí ar fáil i leaganacha Béarla. Sin an tábhacht atá leis na haistriúcháin Bhéarla nuair atá a laghad sin aistritheoirí ó thíortha eile a bhfuil an Ghaeilge acu.

Bhí an léamh in Oblane, Koper go maith. Halla club óige leagtha amach mar chaifé le táblaí beaga agus coinnéil lasta ortha, ardán beag lasta ag neart soilse daite agus fear fuaime le bheith cinnte go raibh gach duine le cloisteáil gan stró. Léigh mise mo chuid dánta i nGaeilge agus léigh Veronika na haistiucháin Slóivéinise a rinne Helena Frosnjar dom. Rinne Veronika an-jab den léamh agus d'aithin mé go raibh sí ag iarraidh an luas agus an bhéim a bhí agam féin a leannúint. An-bhean. Thug sí cuid den am a bhí dlíte aici féin ar an ardán domsa mar chuairteoir.

Bhí fear agus bean a raibh sraith dánta á léiriú acu le ceol. Bhí siad scríofa ag beanfhile, Aletheia,  a bhí i gcathaoir rothara agus gan aon chaint aici de bharr míchumas coirp. Bhí sí in ann clóscríobh agus cuireadh ag obair leis an bheirt í agus bhí cuid de thoradh na hoibre le cluinstin ag an ócáid. Cheol an bhean, Simona Kropec,  trí nó ceithe amhrán ón fhilíocht agus bhí glór ar dóigh aici. Chuir mé ceist uithi ina dhiaidh agus tá CD de na dánta éidithe acu. D'aithneofa an cumas amhránaíochta láithreach bonn. Bhí sí tóga go maith le mo chuidese filíochta agus thug sí cuireadh dom léamh ag ócáíd a bhíonn aici féin i Celje ach ní dóiche go dtitfidh na dáta i gceart. Tá mo chuid ama anseo ag éirí gann chun an tionscnaimh scríofa a chríochnú agus an méid ama ata caite agam ag léamah agus ag léachtóireacht agus, anaois, ag taisteal. Uair eile bfhéidir, más féidir liom sparántacht eile a aimsiú. Deir Veronica go bhfuil siad ann fosta!

Patrik Holz a bhí ar an eagraí áitiúil a bhí mar fhear a tí. Shiúil sé ar ais liom go dtí an brú ina raibh seomra curtha in áirithint agam agus cheannaigh mé pionta dó i bpub Éireannach taobh leis mar chomhartha buíochais dá chabhair. Cuireann sé iris bheag don as óg i gcló uair sa mhí agus d'iarr sé orm eolas a chur chuige faoi chursaí Gaeilge don chéad eagran eile. Sprioclá - amárach!

 

Dé hAoine 28 DF

Chaith mé an mhaidin agus cuid den iar-nóin ag spáisteoireacht in Koper, go háirithe sa tseanbhaile Véinéiseach agus cois na farraige. Sráideanna beaga cúnga agus cearnóga deasa Véinéiseacha agus an ghriain ag scalladh anuas. Cearnóg Tito is deise ar fad le foirgnimh mhóra ar gach aon taobh. Chonaic mé pictiúr le Vittore Carpaccio atá siad díreach tar éis obair mhór feabhasacháin a dhéanamh air. Tá saothar eile leis sa tséipéal ar an chearnóg chéanna ach tá an ceann seo speisialta, Madonna agus Naoimh (1516) . Bhí sé feicthe agam cheanna i leabhair ar stair an Renaissance. Bí Koper faoi riail na Véinéise ar feadah i bhfad agus tá an stráca seo ar chósta na Slóivéine Iodálach go leor go fóill.  Níl Trieste ach suas an bóthar.

Dearadh ar theach

Fuair mé traein ó Koper ar ais go Maribor via Ljubljana. Bhí sé corrach go leor cuid den bhealach ach d'éirigh liom an t-eolas a bhreacadh do Patrik don alt a bhí uaidh agus scríobh mé blag na seachtaine seo fosta. Beidh sé breac le botúin chló de bharr luascadh na traenach ach ní thógfaidh sé i bhfad é a cheartu agus mé ar terra firma arís anocht. Traein dhíreach atá ann mar sin féin, rud nach raibh súil agam leis. Bhí cuid de na radharcanna go hálainn, sléibhte agus coillte agus aibhneacha ar fud na háite. Tír álainn atá ann ar gach aon taobh agus ar gach aon dóigh, go háirithe san Fhómhair nuair atá dáthanna na nduilleoga ag athrú glas go buí, oráiste, donn agus spectram iomlán an Fhómhair mar a bhíonn i nGleann Dá Loch an t-am seo bliana sa bhaile ach gur Gleann Dá Loch cuid mhór den tír seo!

 

Dé Sathairn 29 DF

Eagraíodh áit dom ar Thuras Staire Maribor agus shiúil muid an baile le treoraí óg ag cur síos ar stair agus ailtireacht na cathrach. Chríochnaigh muid sa Musaem a bhaineann le stair na tíre sa fichú céad. Bhí scéal fada casta míshocair a thóg muid ó rial na hImpireachta Ostrach-Ongarach, tríd an chéad agus an dara cogadh domhanda, ceannas na nGearmánach, buamáil na Meiriceánach a scrios an chuid is mó den bhaile, siocair monarcha d'innil eitileáin a bheith anseo, an ré cumannach faoi Tito agus neamhspleachas ó 1991. Bhí sé i gceist ag na Gearmánaigh tír Ghearmánaise a dhéanamh as an tSlóivéin taobh istigh de chúig bliana ach, ar ádhmharaí an tsaoil, níor éirigh leo.

Ar an turas sraire i Maribor

Dealbh na Pláighe, Maribor 

Seansiopa poitigéra ​Maribor

Amharclann na bPuipéidí Maribor 

Margadh traidisiúnta Maribor  

Bhí alt eile orm i gcló i Vecer inniu agus grianghraf díom ag an fhéile fíona i rith na seachtaine.

 

Dé Domhnaigh 30 DF

D'eitil Rós isteach go Graz agus bhí óstán in áirithint againn don Domhnach agus don Luain siocar go bfuil Maribor dúnta síos cuid mhór don lá náisiúnta agus lá saoire bainc na Samhna. Fuair mé an traein ó Maribor go Libnitz agus traein eile go dtí Aerfort Graz le beith ann roimpi.

 

Week 5

Two public events this week. A folklore lecture in the University library and a poetry reading in Koper. The events went well although but I did go on a bit longer than I should at the folklore talk when my enthusiasm got the better of me.

The good thing for me was that both occasions were opportunities to mix and chat with the local artistic communities, particularly the younger poets. There is obviously a small but vibrant network of poets all over Slovenia who have carved out a place for themselves where they can read and perform to each other and to a wider public on a regular basis. Like Ireland, it nevertheless remains difficult for most poets to sell more than 300 copies of a poetry collection, apart from some successful and well established poets.

There was also another radio interview about Other Words and the exchange programme with Simona, an arts presenter in Radio Maribor. She had lots of interesting questions and I tried to answer them as honestly and as clearly  as I could, although some of them had me thinking on my feet and my replies were anything but rehearsed. I also wrote two written replies to form the basis for articles in Vecer, the daily evening paper in Maribor and for a youth magazine in Koper. I told Natasa she should be hired to do Public Relations for a big company, she's been so successful at setting up interviews for me. She showed me one that she had put together and featured a photograph of me in the lovely public park in Maribor. Irish language writers don't usually get that level of publicity in the Irish media, so I'm genuinely impressed by the level of interest in Irish language and literature here, both in the media coverage and in conversation with other writers. They are astounded at the double think whereby Irish people profess a genuine fondness for the langauge to prosper as a  spoken and written language and symbol of national identity but seem to be willing to let Irish die by not speaking it themselves. Join the club.

The chance to visit Koper and Ljubljana in the sunshine this week was great. Both are extremely attractive in their old centres but with entirely different personalities. In Ljubljana I had the feel of a wealthy capital that has time to enjoy a riverside coffee or a leisurely walk around while still looking after itself and its businesses. Koper was once an island and the seaside feel of marina and old Venetian colony made it a very pleasant change. Sunside by the seaside. How could I go wrong. There was no time to visit the costal gem of Piran which is a pity. I'm unlikely to get the chance gain and it would have been a perfect day and time of the year to visit. You can't have everything.