en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-11-18 13:57 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 7

Dé Luain 8

Thosnaigh mé ag réiteach don dá imeacht i Ljubljana an tseachtain seo chugainn. Don cheann ar bhéalaoideas na hÉireann, chabhraigh Natasa liom powerpoint a chur le chéile le tacú le mo chuid cainte. Chuartaigh muid íomhánna le cuid de stair na teanga a thabhairt, bunú an Choimisiúin Béaloideasa, an bailiúchán, na bailitheoirí, na scéalaithe, na scoláirí, éagsúlacht an ábhair, leabhair, srl.

 

Dé Céadaoin 9

Lean muid leis an réamh-obair don chaint ar an bhéaloideas. Tá go leor ar fáil ar an idirlíon ach uaireanta chuir sé iontas orainn nach raibh íomhánna de dhaoine nó leabhair nó rudaí áirithe ann ar chor ar bith. Sin ráite, tá mórán ann agus tá an-chuma ag teacht ar an léiriú físiúil. D'fhiosraigh mé cad é a bhí ar fáil i bhfoirm video sular fhág mé baile ach níor tháinig mé ar mhórán ag Foras na Geilge nó ag Údarás na Gaeltachta, dreamann a shamhlaigh mé go mbeadh buneolas mar sin curtha le chéile acu mar mhíniú ar chultúr na Gaeilge do dhaoine nach dtuigeann aon chuid dó. B'iontach an rud é dá mba rud é gur réitigh dream éigin ábhar tacaíochta físe agus fuaime ar ard-chaighdeán do bhunléachtanna ar stair na Gaeilge, litríocht na Gaeilge, béaloideas na Gaeilge, staid reatha na Gaeilge abus saol na Gaeilge trí chéile. Tá powerpoint ceart go leor ach bheadh míreanna video (le fothidil b'fhéidir), beocháin agus áiseanna eile iontach tarraingteach do lucht féachanna. Bheadh sé iotach áisiúil do mo leithéidí atá ag iarraidh buntuiscintí a thabhairt do dhaoine thar saile ar na gnéithe sin de chultúr na hÉireann. Dá ndéanafadh lucht an Bhéarla rud mar sin ar chultúr na hÉireann, bheadh cuid na Gaeilge caite ar leataobh acu agus mar sin, ba chóir go ndéanfadh léithéidí an Fhorais infheistiú i dtionscnaimh mar sin le cinntiú go mbeidh cothrom na Féinne ag an Ghaeilge agus tuiscint ag daoine ar a tábhacht stairiúil agus reatha. B'fhéidir go molfaidh mé go foirméalta é, mar tá a leithéidí de dhíth in Éirinn féin.

 

Déardaoin 10

Léiriú fuaime is físe ag Kiblix

Thug muid cuid mhaith den lá ag réiteach an leabhráin le mo chuid dánta leis na haistriúchain Slóivéinise don léamh i dTeach na Litríochta i Ljubljana Dé Máirt. Ar an drochuair tháinig an scéal ó Tina Mahkota go bhfuil sí breoite agus nach mbeidh sí ar ais chuici féin faoin Mháirt. Bhí sí le bheith mar bhean an tí don oíche sin agus bundánta Gaeilge a sholáthar óna leabharlann féín don chuid sin den oíche ina gcuirfidh mé dánta le filí eile Gaeilge i láthair ata sa leabhar leabhar Slóivéinise Amanairis, a foilsíodh roinnt blianta ó shin.

Ag MIG 21 ag Kibla Portal 

Bíonn féile bhliaintiúil Kiblix ar bun an t-am seo bliana agus d'fhreastal mé ar an ócáid oscailte agus na cainteanna agus léirithe a bhí mar chuid de sin. Cuireann imeachtaí mar sin go mór le mo thuiscint ar chuid de na healaíona comhaimseartha sna dearcealaíona go hidirnáisiúnta, go mbíonn cuid mhór ceisteanna fealsúnacahta á gcíoradh ag na healaíontóirí nach mbíonn soiléir sna saothair féin, gan míniú de shórt éigin a fháil orthu. Bíonn fonn ort ansin deis eile a thabhairt do shaothair nach raibh tú in ann bun nó barr a dhéanamh astu ar an chéad fhéachaint. Mar sin féin, is deacair dom imeacht ón bhuairt atá orm faoi ealaíon gur gá míniú fada a fháil ar an fhealsúnacht taobh thiar de sula mbaineann tú brí as - ach is seanphort é sin agam. Arís, chuir Kibla bia gus deoch fíor-mhaith ar fáil don ócáíd agus bhí cuid dde sin i dtiúin le bia traidisiúnta Lá fhéile Mártain a thitheann amárach.

Ag MIG 21 ag Kibla Portal 

 

Dé hAoine 11

Lá Fhéile Mártain i Maribor 

Lá Fhéile Mártain. Lá an-mhór i Maribor agus sa tSlóivein trí chéile. Anseo bíonn an  slua is mó sa tír bailithe sa chearnóg is mó sa tír. Bíonn ardán le ceol beo, na céadta seastáin bia agus fíona agus tosnaíonn an scleip ag a haondhéag ar maidin (11.11 le bheith cruinn, i gcuimhne ar dheireadh na Chéad Chogadh Domhanda, glacaim leis). Bhí na mílte ag teacht agus ag imeach i rith an lae ach bhailigh mise liom nuair a tháinig an bháisteach agus d'fhill mé ar Kibla le Natasa leis an obair do Ljubljana a chríochnú. Chuaigh mé tríd an chearnóg ar mo bhealach ar ais ó Kibla agus bhí cuid acu ag rince agus ag ceol faoin am sin. Ceiliúradh ar chúrsaí fíona atá annsa tír seo agus go leor amhrán acu ag moladh fíona agus an t-ardú croí a thugann sé do dhaoine. Go fiú amhrán náisiúnta na Slóivéine, sin is téama dó seachas aon laochas míleata. Tá sé tógtha ó dhán le Preseren, file náisiúnta na Slóivéine. Rogha an phobail féin a bhí ann is cosúil. Mo bhuíochas le Natasa as aistriúcháin reatha a choinneáil liom agus na rudaí seo ag dul ar aghaidh thart orm.

Oíche  Lae Fhéile Mártain

 

Dé Sathairn 12

Thug mé aghaidh ar an phub Éireannach tráthnóna le breathnú ar an chluiche idirnáisiúnta socair idir an Ostair agus Éire a bhí sa Vín. Bhuaigh foireann na hÉireann nuair a scoráil fear Dhoire James McClean an t-aon chúl sa chluiche. Seachas mé féin ní raibh ag breathnú ar an teilifís sa phub ach beirt eile ón Ostair. D'aithin sid cár sheas mé nuair a lig mé béic agus an liathróid curtha idir chosa an chúl báire ag McClean. Bhí an bheirt i Maribor do chomórtas idirnaisiúnta draíochta!

Little John Nee sa KGB

Bhuail mé ar aghaidh ina dhiaidh sin chuig club ceoil KGB le tacaíocht a thabhairt don fhuirseoir Little John Nee atá ar camchuairt Eorpach lena seó aonair. Bhí caint iontach deas agam leis roimhe agus i ndiaidh. Bhain mé an-taitneamh as mar mheascán den aisteoireacht agus den cheol. Bhí cuid dó iontach greannmhar, cuid de truamhéileach agus cuid dó iontach fileata. Thug sé sásamh ar leith dom a bheith ann agus dúirt John gur chuidigh sé go mór leis duine a bheith sa lucht éisteachta a thuig na tagairtí iar-thuaisceartacha uilig a shleamhnaíonn thar chluasa na n-eachtranach gan dabht. Ach thuig sid go leor agus bhí gáire agus buaileadh bos i rith na hoíche.

 

Week 7

We spend most of the week preparing material for the two events in Ljubljana next week. Natasa gave me great help preparing a Powerpoint presentation for the talk on Irish Folklore and we combed the internet for illustrations to accompany the text. It took a few days to pull it all together but it looked really good in the end and will prompt me in my delivery of the general information during the lecture. The second event is the poetry evening which is basically me being interviewed and reading my poetry. I decided to read poems by several other contemporary Irish language poets who have already been translated to Slovene, to give a fuller picture of the range of contemporary poetry in Irish. Unfortunately Tina Mahkota contacted Natasa to say she is ill and will not be able to do the interview or read the translations. A great pity that she will miss the event after all the work she has done in promoting Irish language literature in Slovene. She was still very helpful in supplying the original Irish versions of poems I wanted to read. Still, the show must go on.

There were a few very interesting and enjoyable events during the week including the festivities surrounding St Martin's Day, one of the big days of the year here marked by a huge gathering in the square with live music, a parade of wine queens through the city, hundreds of food and drink stalls and, as the day wears on, impromptu dancing and singing.

I had a wonderful night on Saturday watching Ireland beat Austria 1-0 in the World Cup Qualifier and catching Little John Nee's one man show in the KGB Music Club. I really enjoyed the humour, pathos and poetic quality of his script and delivery. He said he enjoyed having someone in the audience who he knew would get all the subtleties of accent and local references to Derry, Donegal and Glasgow. He's on a European tour playing all sorts of venues and seems to love the road, but it must be tiring after a while humping half a dozen musical instruments around and getting on and off trains and buses to find venues locked up when you arrive to set up and not being sure how much of the humour will work for a foreign audience. I think Jack Kerouac got to him when he was young and he's still into being on the road as a sort of busking bluesman.

I was also talking to an arts organiser who organises an annual weeklong festival for singer songwriters in a town outside Maribor and he was wondering about Irish language performers and writers who might be interested in taking part. There are quite a few of those if we can pull the information and finance together.

There are so many possibilities here for cultural co-operation with Irish language writers and performers that could help us overcome the usual marginalisation of Irish writing in the Anglophone world. My own experience here over the past seven or eight weeks convinces me that there is a cultural openness in Slovenia that is welcoming towards Irish and an interest in discovering more about the language and culture. Their big surprise is that so many people learn Irish at school but do not seem to speak it at all when they leave formal education. The Slovene language remains the main cultural identifier for people here despite overbearing German influence during centuries of foreign rule under the Austro-Hungarian Empire, where the Slovene language was marginalised in official business and education. They find it hard to understand how so many Irish people turned their backs on Irish in circumstances that weren't so very different from each other.