en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-11-23 17:52 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 8

Tamall sa tSlóivéin 8

Arasán i Ljubljana

Dé Luain 14 Samhain

Fuair mé scéal ó mo chara Cormac Ó Gráda go raibh sé en route go comhdháil eacnamaíochta i mbaile cósta sa tSlóivéin agus go mbeadh sé i Ljubljana Dé Luain agus Dé Máirt. Bhí mé le bheith ann Dé Máirt i gcás ar bith agus shocraigh mé dul ann maidin Dé Luain agus an lá a beith agam le súil eile a chaitheamh ar an phríomhchathair. Thug sin deis dom taisteal ó Mharibor go Ljubljana le Cvetka Bec, an scríbhneoir Slóivéineach a casadh orm i mBaile Átha Cliath ag tús an tsamhraidh agus í ar sparántachr Focail Eile ar feadh míosa. Thrala go raibh sí i Maribor ar cuairt scoile agus í ag deifriú ar ais go ceardlann scríbhneoireachta a stiúiríonn sí i bpríosún na mban i Ljubljana. Bhí dhá uair a chloig againn ar an traien ag caint faoin scéim liteartha seo agus faoi chúrsaí scríbhneoireachta trí chéile. Cuideachta an-mhaith í agus ghiorraigh sé an bóthar don bheirt againn. Mar a dúirt sí féin, dá mbeadh uair a chloig eile againn bheadh an domhain uilig curtha ina cheart againn.

Balcóin an arasán

Fuair muid tacsaí chuig Áras Scríbhneoirí na Slóivéine, mar a cuireadh in aithne mé do chúpla duine sular cheannaigh sí lón dom sa bhialann ansin. Bhí oifig amháin ansin ag plé le féile litríochta agus bhí ceangal acu le Cúirt na Gaillimhe. Bhí oifig ag PEN na Slóivéine ansin fosta agus bialann i mbarr an tí. Chuir bean an tí fáilte mhór romham os rud é gur thaithin Éire agus na hÉireannaigh léi nuair a chaith sí saoire ann faoi dhó nó faoi thrí tamall de bhlianta ó shin. Bhí ar Cvetka brostú léi chuig an príosúin agus chuaigh mé ag spáisteoireacht tré Ljubljana arís faoi sholas na gréine. Bhain Cormac Ó Gráda an áit amach ceithre huair a chlog déanach de bharr fadhbanna ag eitleán amháin ar ar turas. Ach bhí a bhagaiste ag taisteal leis go fóill ar seachrán i mball éigin! Bhí comhrá breá againn thar deoch nó dhó i lár an bhaile, rud nach ndearna muid i mBaile Átha Cliath le fada. Nach ait an mac an saol.

Cathal agus Cvetka 

 

Dé Máirt 15 Samhain

Chuaigh mé ar maidin go dtí Gaileirí Náisiúnta na Slóivéine. Bhain mé amach é sular oscail sé agus d'aimsigh mé caifé tamall uaidh le haghaidh mo bhreicfeasta. Agus mé i lár paninni agus caifé cad a fheicim ag stanadh isteach an fhuinneog ón tsráid orm ach Cormac Ó Gráda! Mar a dúirt sé féin, níl an baile seo mór go leor don bheirt againn! Bhí fear ón ollscoil chun é a thabhairt go Loch Bled agus bhí seans maith ann nach mbeadh sé ar ais in am do cheachtar den dá chaint agam. Ba chuma, bhí mé cloiste ró-mhinic aige cheanna, bíodh is nár dhúirt sé sin. Tá sé i bhfad ró-bhéasach dó sin.

Réamhrá do Chathal i Hisa literature 

Chaith mé go dtí am lóin ag breathnú ar ealaíon na Slóiveine. Bhí roinnt píosa a chuaigh i bhfeidhm go mór orm. Bhí dealbh adhmaid de Chríost Céasta a thug léargas ar bharbarthach an bháis sin a chuaigh go croí ionam, siocair go raibh an t-adhmad féin caite le haois agus míchúram thar na céadta bliain. Ní fios cé a rinne é. Bhí pieta álainn ársa ann fosta agus ceangal diamhair san fhéachaint a thugann an mhaighdeán dá mac. Ach ba é an t-ábhar ón dara leath den naoú céad déag agus tús na fichú aoise is mó a raibh dúil agam ann: Vlaho Bukovac, Jurij Subic, Ivana Kobilka, Matija Jama, Matej Sternen agus Zoran Music, a raibh taispeántas dá chuid ann fosta. Nuair a bhí mé ag imeacht as an áit fuair mé glaoch gutháin le agallamh a dhéanamh ar Raidió na Mac Léinn i Ljubljana faoi na himeachtaí a bhí ar bun ansin agam. Chas mé le Cvetka arís le haghaidh lóin agus ansin bhuaileamar le Natasa a fuair síob ó Darko ó Maribor. Bhí an chéad imeacht le tosnú ag 3.30 agus an dara ceann ag a sé a chlog.

Stair na Gaeilge 

Bhí an seomra i dTeach na Litríochta go deas agus bhí an tAmbasadoir Seán Ó Ríogáin agus a thanáiste Brian Ó Nualláin ansin leis an bheirt bhan Slóiveineach ó Ambasáid na hÉireann a bhí i ndiaidh obair a chur isteach in eagrú na hócáide. Bhailigh siad slua deas daoine agus bhí fíon agus smailceanna beaga nuair a bhí iomlán déanta. Bhraith mé go raibh an-speis ag lucht éisteachta an bhéaloidis san ábhar agus bhí neart ceisteanna ciallmhara agus léannta acu ina dhiaidh. Is dóigh liom gur bhain mé geit astu nuair a leirigh mé an tarraingt siar an-mhór ata déanta ag UCD i gcás tacaíochta don bhéaloideas. Chuir mé  i gcompráid an fhoireann a bhíodh ann ó bhunú an Choimisiúin sna 1930í go dtí blianta tosaigh na Rannóige Ollscoile agus an drochstáid reatha atá ag dul in olcas le fiche bliain.

Slua eile, den chuid is mó, a tháinig don léamh filíochta. Sheas Veronika Dintinjana isteach do Tina Mahkota agus rinne sí agallamh agus aistriú an-líofa. Leigh mé na dánta i nGaeilge agus léigh Veronika na haistriúchán Slóiveinise agus rinne muid an t-agallamh i mBéarla agus rinne sí aistriúchán go Slóivéinis de réir a chéile, bíodh is gur thuig cuid acu an Béarla. Thug siad an-éisteacht dom agus bhí go leor ceisteanna acu faoi sheasamh na Gaeilge sa lá ata inniu ann. Bhronn said rós ar Veronica agus buidéal fíona ormsa mar chomhartha buíochais.

Cathal agus Veronika

D'imigh mé le Veronica le haghaidh dí agus chuir mé scéal chuig Cormac a bhí ar ais ó Loch Bled faoin tráth sin. Cuideachta an-mhaith a bhí sa bheirt acu an chuid eile den oíche. Tháinig scaradh na gcompánach déanach ach ró-luath.

Foireann Ambasáid na hÉireann 

 

Dé Céadaoin 16 Samhain

Doras na hArdeaglaise i Ljubljana ina bhfuil ómós tugtha do theacht na Críostaíochta ansin. Manaigh Éireannacha san áireamh

Chaith mé an mhaidin i nDánlann na hEalaíona Comhaimseartha giota amuigh ó lár na seanchathrach. Ba i stair na háite agus an léargas a thug sé ar dheireadh ré an chumannachais is mó a chuir mé spéis ann. Nuair a thit an corás sin as a chéile agus nuair a tarraingíodh Arm Phobal na Iúgsláive amach as na beairicí ansin, ghlac dream óg réabhlóideach - puncanna agus daoine gan dídeán - seilbh ar na seanfhoirgintí agus ligeadh dóibh iad a bheith acu ar deireadh. Tá sé an-chosúil leis an rud a tharla i Maribor sa tseanbheairic ans`in inár léigh mé mo chuid filíochta.  Anois is saghas ionad ealaíne ailtearneacha atá i gceist leis an cheantar. Bhí an musaem féin úr-nua ach thiocfadh leat breathnú ar na san-squats i Metelkova ina bhfuil daoine ag maireachtáil go fóill de réir cosúlachta. Is é an píosa is speisiúla a chonaic mé sa dánlann féín ná taifead ar léiriu de chuid Marina Abramovic, an t-ealaíntóir Seirbeach atá lonaithe i Nua Eabharc aois.

 

Abhainn an Ljubljanica                                 An tsráid inar fhan mé i Ljubljana 

Traein ar ais go Maribor, ag léamh faoi stair na péintéireachta sa réigiúin sa leabharán a cheannaigh mé sa Dánlann Naisiúnta.

 

Déardaoin 17 Samhain

Buíochas le Dia bhí cúpla lá saor ó dhulgaisí poiblí agam agus deis ann teacht suas chun dáta leis an bhlag seo agus roinnt níocháin a dhéanamh! Tá an t-ineall trimithe san óstán briste le seachtain nó dhó agus is gá cúpla lá a thabhairt do rudaí triomiú agus iad crochta sa tseomra níocháin.

An Nollaig ag teacht go Maribor 

Bhí roinnt réamheolais le seoladh ar aghaidh faoi imeacht na seachtaine seo chugainn ar mo chuid oibre ar chúrsaí raidió agus drámaíochta in Éirinn. Beidh léacht agam i Ljubljana an tseachtain seo chugainn san Acadamh Raidió, Teilifíse, Scannáin agus Drámaíochta.

Lig mé do Natasa geallúint a bhaint díom go léifinn leis na Slambeasts i Maribor oíche éigin an tseachtain seo chugainn, sa bhreis ar an oíche mhór fhilíochta i Kibla Dé hAoine. Bhí Tina ó na Slam Beasts ag táthaint uirthi iarraidh orm. Tháinig Tina agus a cuid cairde chuig an chaint fhada a thug mé i Leabharlann na hOllscoile i Maribor ar bhéaloideas na hÉireann, agus le cuideachta a choinneáil liom ina dhiaidh seachtain nó dhó ó shin. Bhrath mé gur cheart dom an chomhair a íoc leo agus glacadh leis a chuireadh, bíodh is nach 'slam' a bhíonn ar bun agamsa ar chor ar bith.

 

Dé hAoine 18 Samhain

Thug mé cuairt ar Kibla leis na dánta don Chéadaoin seo chugainn i Piaf a roghnú le Natasa. Dhírigh muid ar na cinn a raibh aistriúcháin déanta orthu cheanna féin do na hócáidí eile.

Bhí beatháisnéis de dhíth ar an Acadamh i Ljubljana le cur thart mar phoiblíocht don ócáid agus chuir mé sin le chéile ag cur béime ar na gnéithe den drámaíocht a bhain le mo chuid oibre go dtí seo.

 

Dé Sathairn & Dé Domhnaigh 19 & 20 Samhain

Bhí seans agam suigh síos agus dul siar ar na scéalta sin a bhfuil mé ag obair orthu anseo. B'é an chéad uair a léigh mé tríothu ó thús go deireadh. Thug sé deis dom cuid de na botúin chló a cheartú agus, níos tábhachtaí i bhfad, d'éirigh liom a chur i gcuimhne dom féin go díreach cad a bhí scríofa agam sna scéalta éagsúla. Tá macallaí de na scéalta ar fad sna scéalta eile agus tá sé furasta dearmad a dhéanamh ar na mioneachtraí agus na léargais ar leith atá ar fáil i scéal amháin thar scéal eile. Corr áit bhí mionsonraí ag teacht salach ar a chéile de réir mar a tháinig smaointe chugam le feabhas a chur ar ghnéithe d'insint amháin agus gá le insint eile a leasú da bharr. Níor éirigh liom an t-iomlán a cheartú ach ar a laghad thuig mé cá raibh mé sna scéalta agus cad é a bhí in easnamh go fóill sna hinsintí éagsúla. Tá mé measartha sásta leis an fhorbairt go dtí seo, ach beidh i bhfad níos mó ná seachtain eile uaim leis an tionscnamh uilig a tharraingt le chéile. Gheal mé barraíocht an chéad lá san iarrats ach tá sé ag brú orm saothar níos iomláine a dhéanamh ná mar a dheanfainn gan an brú breise sin.

Cormac Ó Gráda 

Week 8 Summary

Another busy week with two events in Ljubljana and preparations for other events next week. I was really pleased with the interest in the talk on Irish Folklore and in my poetry reading and interview, which were both hosted by the House of Literature in Ljubljana. Both events had about forty in attendance and, for the most part, they were two distinct groups. The Irish Ambassador Seán Reagan and his team were there to offer their support again which was really nice and they provided wine and finger food to facilitate general mixing and conversation afterwards. One pleasant surprise was a PhD student who had visited the National Folklore Archive in UCD to consult on Irish proverbs and riddles and another student looking for references on the relationship between history and folklore that I had come across in my work on the famine. Veronica Dintinjana was available as interviewer and translator for the poetry event and she did it with great enthusiasm, as usual.

The most pleasurable highlight of the week was linking up with my old friend Cormac Ó Gráda wo had contacted me to say he was passing through Ljubljana en route to an economics conference on the Slovenian coast on Wednesday. He already had a hotel booked before writing to me but I managed to find an excellent apartment in the city centre for the two days. It was for four people but I got it for the price of one. To get space like that in a hotel would easily have cost a few hundred euro but it only cost me €90 for the two night. Delighted to find such a bargain in the centre of the old city with a view of the castle, the cathedral and the river.

Heading into my final week I reckoned I should talk a couple of days to read what I had already written in the three interlinked short stories. Each of them is already twice as long as I had originally proposed and will be longer before I am finished with them. It was a useful exercise as I needed to remind myself about exactly what had happened in each of the stories and how that was echoed or reflected in the others. I discovered some elements that had become confused and contradictory, as I tried to improve and improvise within an individual story without checking in detail how that might change the narrative details in the other two. There was nothing that would ruin any of them but I will need to take time to go through them all slowly and carefully to make sure they chime together without any discordance. I should probably work out a timeline or chronology of events and storyboard them for each story and combine them to see that nothing clashes. It's not that complicated but sometimes getting involved in one story, I seem to lose sight of the finer detail in the other stories and, in the end, it is important that they all come from the same world and that the details match, except where the occasional difference between one telling and another is central to the overall purpose of the fractured narratives. I hope it all works in the end and that each individual story is able to stand alone as well.