en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-12-01 13:25 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 9

Amharclann Maribor lasta don Nollaig

Dé Domhnaigh 20 Samhain

Lá eile ag obair ar na gearrscéalta. Is léir dom go mbeidh an saothar críochnaiathe níos faide ná an tionscnamh 12,000 focal a shamhlaigh mé i dtosach báire. Noibhile a bheidh ann anois seachas trí ghearrscéal comhcheangailte. Tá mé thart ar 30,000 faoi láthair agus tuileadh le scríobh agam. Chuidigh an t-athléamh thar dheireadh na seachtaine liom an mothú a bhí sna scéalta a chur i gcuimhne dom féin agus meastúchán a dhéanamh ar an mhéid oibre a theastaíonn ó na scéalta go fóill. Níl mé i bhfad ó bheith chríochnaiathe ar dhóigh amháin ach is doiligh a shamhlú nach  mbeidh breis is 40,000 focal ann ar deireadh.

  

An Nollaig ag teacht go Maribor

 

Dé Luain

Chuaigh mé go Kibla ar maidin le tuilleadh ábhar poiblíochta a scríobh orm féin agus le plé a dhéanamh le Natasa faoi leagan amach na cainte san Acadamh Amharclainne, Raidió, Scannán agus teilifíse i Ljubljana. Beidh mé ag tabhairt cuid de chúlra na teanga, na nualitríochta Gaeilge agus saol oibre an scríbhneora Gaeilge sa lá atá inniu ann, go háirithe a roghanna scríbhneoireachta do raidió, teilifís agus eile in Éirinn. Chuir muid billeog bheag le chéile d'ócáid filíochta i Maribor Dé Céadaoin ar eagla nach mbeadh deis ina dhiaidh seo.

 

Dé Máirt

Bhailigh Natasa agus Darko mé an-luath ar maidin le tiomáint go Ljubljana. Bhí cruinniú socruithe le Stasa Grahek bean-iriseoir ó Raidió na Slóivéine in óstán galánta Union i lár na cathrach. Lena ceart a thabhairt do Stasa, bhí ceisteanna ciallmhara aici agus bhí a cuid taighde uilig déanta aici. Is dóigh liom gur chuir Natasa cuid mhór eolas le chéile d'aon duine a léirigh spéis i mo thréimhse sa tSlóivéin agus sparáil sin réamhmhíniú fada orm agus mé ag caint le hiriseoirí.

Cathal i Staša Grahek

Chuaigh muid ar aghaidh as sin go dtí an chaint san Acadamh Amharclainne, Raidió, Scannán agus Teilifíse. Bhuail ceannaire na scoile linn agus rinne sé cur síos dúinn ar na mic léinn agus na cúrsaí ansin. Tá mná sa tromlach i mbunús na gcúrsaí ansin, seachas san aisteoireacht agus sa stiúrthóireach. Is dóig liom gur thart ar 200 mac léinn uilig atá ann idir lucht bunchéimeanna agus iar-chéimeanna. Bhí mé ag caint le bean a raibh PhD ar siúil aici sa drámaíocht raidió agus thug mé tagairt nó dhó as Éirinn di do leabhair ar an ábhar sin. Bhí baicle beag deas bailithe don chaint idir na mic leinn agus léachtóirí agus ceisteanna acu dom ina dhiadh. Bealaigh le fanacht beo mar scríbhneoir Gaeilge a bhí faoi chaibidil agam den chuid is mó, mar aon le tuairisc a dhéanamh ar áit na Gaeilge sa chorás craolacháin in Éirinn, thuaidh agus theas. Tá an foirgneamh ina bhfuil an t-Acadamh suite i gceartlár na seanchathrach agus radharcanna dochreidte deas ar an chailseán, ardeaglais, abhainn agus léargas ar an chathair uilig ó bharr an tí. Ó dá mbeadh na háiseanna agus na hionaid iontacha seo go léir ag aos ealaíona na Gaeilge san ardchathair s’againn féin!

      

Dance Macabre ar bhalla an Acadaimh    Cathal i Tomaž Gubenšek       Les Demoiselles d’Avignon ag iníonach léinn an Acadaimh

Chas muid le Cvetka Bevc arís ansin agus chuaigh mé léi go hÁras Scríbhneoirí na Slóivéine le castáil le Ivo Svetina, Uachtarán Chumann Scríbhneoirí na Slóivéine. Bhí lón deas againn agus plé ar chúrsaí scríbhneoirí, foilsitheoirí agus tacaíocht stáit in Éirinn aus sa tSlóivéin don litríocht. B'fhiú go mór ceangail idirnáisiúnta idir eagraíochtaí do scríbhneoirí a chothú, go háirithe do mionteangacha nach bhfuil margadh mór domhanda acu. Bíonn smaointe agus scéimeanna i dtír amháin a d'fhéadfadh tíortha eile foghlaim uathu. Bhí Ivo ag deifriú ar aghaidh chuig oscailt oifigiúil Aonach Leabhar Idirnáisiúnta Ljubljana. D'fhág mé slán ag Cvetka nuair a tháinig Natasa agus Darko le síob a thabhairt ar ais go Maribor dom. Tá súil againn beirt na ceangail atá déanta againn i dtír a chéile a fhorbairt amach anseo.

    

Caisleán agus Ardeaglais Ljubljana ón Acadamh    Cathal i Cvetka Bevc          Ljubljana ón Acadamh

 

Dé Céadaoin

Bhí agallamh teilifíse eagraithe ag Natasa le Petra Skok, iriseoir as Tele Maribor (Radio Televizjia Slovenija). Rinne muid é i siopa leabhar deas i lár Maribor agus chuir sí ceisteanna orm faoi mo chuairt ar an tSlóivein, faoin Ghaeilge agus stair na litríochta Gaeilge. Bhí an t-agallamh ag deireadh mo thréimhse anseo ionas go dtiocfadh liom cur síos ar na himeachtaí a raibh mé páirteach iontu agus an tairbhe a bhain mé astu.

Cathal i Petra Skok

Bhí cuireadh agam ó Nina Medved a bheith páirteach in oíche slamfhilíochta i gcaifé Piaf, bíodh is nach slam a bhíonn ar bun agam féin. Bhí Petra Kolmancic ansin fosta agus scata filí óga eile. Bhí an-oíche ann agus lig siad dom tús a chur leis le mo chuid filíochta féin i nGaeilge agus aistriúcháin Slóivéinise á léamh ag file eile. Bhí Tina ag dul ar aghaidh chuig comórtas Eorpach slamfhilíocht san Ísealtír ag an deireadh seachtaine agus thug sí an-léamh, fiú do mo leithéidí nár thuig ach teanga a coirp agus a glóir. Bhí na Slambeasts i ndiaidh ceardlann lae a bheith acu ag díriú ar chur i láthair beo na filíochta.

Piaf 

Tháinig Chris Wheery le slán a fhágáil liom os rud é nach raibh sé saor le bheith i Kibla Dé hAoine. Eisean an fear a chuireann an clár My Life, My Music i láthair ar Raidió na Slóivéine i Maribor. Fear deas cainteach agus dúil mhór i gcúrsaí raidió aige. Bhí oíche fhada againn i ndiaidh na hócáide filíochta.

 

Déardaoin

Bhí réiteach le déanamh don ócáid i Kibla agus chuidigh mé le Natasa taispeántas Powerpoint de mo chuid dánta Gaeilge agus na haistriúcháin Slóivéinise le Helena Fosnjar a réiteach, móide dornán dánta le filí Gaeilge eile, a raibh aistriúcháín déanta orthu sa abhailiúchán Amanairis.

 

Dé hAoine

Kibla

Ba é an oíche i Kibla an ócáid liteartha deireannach le linn mo thréimse agus b'oiriúnach an áit é don imeacht. Tá X-Op lonnaithe ansin agus is iad sin a dream atá ag eagrú cuid na Slóivéine den scéim Focail Eile. Tá Natasa fostaithe acu faoi scéim rialtais a thugann deis oibre ar feadh bliana do dhaoine nach bhfuil post acu. Beidh sí dífhostaithe arís nuair a chríochnaíonn mo thréimhse sa tSlóivéin. Is milltineach an scéal é do bhean le cáilíochtaí iar-chéime, scileanna pearsanta agus cumas eagrúcháin ar leith aici. Gan a cuid oibre, ní bheadh breis agus scór ócáid déanta agam anseo agus na ceanagail agus an chumarsáid chultúrtha a thagann astu.

  

Cathal i Helena Fošnjar 

Tháinig Seán Ó Ríogáin, Ambasadóir na hÉireann, chuig an ócáid agus labhair sé ar thábhacht an chultúir i gcothú an chairdis idir tíortha, ar nós na hÉireann agus na Slóivéine. Bhí mé buíoch dó as an turas a dhéanamh arís. Léigh mise na bundánta agus stiúraigh Natasa an Powerpoint leis na haistriúcháin Slóivéinise a rinne Helena Fosnjar a chuir agallamh orm i mBéarla agus léigh sí aistriúcháin Slóivéinise as Amanairis ar na dánta le filí eile Gaeilge a léigh mé.

Sean O Regan

Bhí taispeántas faoi Éirí Amach na Cásca 1916 i Kibla don oíche fosta. Réitigh Tjasa Sesek ó Leabharlann Ljubljana é agus d'aistrigh é anseo é ar cuireadh ó Natasa.

I rith mo thréimhse sa tSlóivéin, iarradh orm liosta seanfhocal ó thraidisiúin na Gaeilge a chur le chéile, rud a rinne mé. Bhí ceithre scór nó mar sin agam agus roghnaigh muid thart ar dáréag acu le cur ar leathanach i gcuideachta leaganacha Slóivéinise agus chuir muid thart ar na táblaí iad, mar aon le liosta de leabhair as Éirinn atá ar fáil sa tSlóivéinis i leabharlann Maribor, an díolam filíochta agus próis Amanairis san áireamh.

 

Dé Sathairn

Bhí cuireadh lóin agam chuig arasán Natasa, Darko agus Ema. Bhí sé go deas béile teaghlaigh ceart a bheith agam den chéad uair le dhá mhí, bíodh is nach raibh mé gann ar bhéilte maithe bialainne sa tSlóivéin. Chuaigh muid ina dhaidh sin go dtí séarmanas i lár an tsráidbhaile ina gcónaíonn said leis an chrann Nollag a lasadh. Chuala muid cór na seandaoaine, cór na bunscoile, cór na naoíscoile agus ceathrar fear ar bhoscaí ceoil ag seinnm beo ar feadh leathuaire agus ceol ó cheirníní ar na callairí roimhe sin. Bí seastáin nó stáininí ag díol bia agus deochanna agus balúin agus maisiúcháin bheaga Nollag. Ba mhór an chabhair an fíon te spiosrach a bhí ar díol agus an ghriain imithe faoi agus fuacht an gheimhridh ag géarú de réir a chéile.

 

Dé Domhnaigh

Bhailigh Natasa agus Darko ar maidin mé le dul go hAerfort Graz. Bhreathnaigh mé ar shuíomh Lufthansa nuair a d'éirigh mé siocair go raibh stailc ann Déardaoin aus Dé hAoine. Dúirt sé go raibh 35 eitilt ar ceal ach go raibh mo cheannse slán. Bhain muid Graz amach agus bhí m'eitilt curtha ar ceal de bharr fadhbanna teicniúla, chan de bharr stailce! Bhí orm an oíche a chaitheamh in óstán i nGraz i ndiaidh go leor útamála san aerfort le heitiltí nua a eagrú don lá ina dhiadh sin. Thóg Natasa agus Darko chuig an teach ósta mé agus d'fhág mé slán acu ansin don uair dheireannach. Tá súil agam go mbeidh siad in ann glacadh le cuireadh chun na hÉireann an bhliain seo chugainn. Ar ádhmharaí an tsaoil, bhí úrscéal le Drago Jancar ceannaithe agam an lá a rinne mé an t-agallamh teilifíse sa tsiopa lebahar i Maribor agus luigh mé isteach air sin. Go tráthúil, rud beag cosúil le mo noibhile beag féin, cúig mhonalóg comhcheangailte atá sa leabhar, aistrithe go Béarla mar I saw her that night.

Graz

Scríbhneoir cumasach ar aistrigh Breandán Ó Doibhlinn gearrscéalta dá chuid agus a d'fhoilsigh Coiscéim mar Dalta an tSeoigigh.

 

Dé Luain

D'éirigh mé ag a ceathair a chlog ar maidin le eitilt a fháil go Frakfurt agus as as sin go Baile Átha Cliath. Abhaile ar deireadh san iar-nóin. Chríochnaigh mé caibidil deireannach leabhar Drago Jancar sa bhaile. Deireadh le mo chaibidil féin sa tSlóivéin.

 

Summary

My final week in Slovenia was another busy one with a talk to students in the Academy for Radio, Television, Theatre and Film in Ljubljana; a lunch with the President of the Slovene Writers' Association in their impressive building; a reading at a slam poetry event in Piaf in Maribor and a final live interview and reading at Kibla, plus an interview for radio in Ljubljana and for television in Maribor! We also had a exhibition on the Easter Rising 1916 and produced a little selection of Irish language proverbs with Slovene translations, as well as distributing a leaflet with the Irish books available in Slovene in Maribor Library.

Overall the Other Words scheme was a wonderful experience for me. It didn't work out as I had initially imagined it would but that was proof of the possibilities the scheme offers to different writers working in different communities. Certainly from my point of view, I hadn't expected so many opportunities for public readings, talks and interviews or so much interest in the history and situation of the Irish language. I think there was a particular interest in the rich heritage of oral and written literature in Irish. I think it took time for Natasa to create an interest in my talks and to organise the twenty venues in Maribor, Koper and Ljubljana to host them but everything went off without a hitch. She was a great help in preparing the Powerpoint presentations I used, leaflets with translations from Irish to Slovene and food and wine for several events. I think her hard work paid off and all that preparation gave me the chance to meet lots of people interested in what I was involved in, in terms of Irish literature, folklore and language, as well as the work of Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge, the alliance of Irish language writers and the Imram Irish language literature festival. There was a great welcome from everyone I met in Slovenia and the Irish Ambassador Sean O'Reagan and his staff offered great support to me and the events and the staff at Kibla made sure I had smiles and coffee any time I dropped in.

My own writing experience was interesting. I eventually had to abandon the original plan to write three interlinked short stores with a total of 12-15,000 words during the residency. When I topped had topped 30,000 words without finishing a single story, it became obvious to me that it would most likely take another 10,000 words to tell the story I want to tell. That was a worthwhile learning experience in itself. Still, the only sensible decision is to let the story take its own time to unfold and to ignore arbitrary word count targets.

Even the change of plan towards a novella is evidence of the creative process at work and how a story can dictate how it is best told only when you sit down to write it and give the characters the freedom to develop. I have retained the monologue as the format for each of the stories but I'm allowing each of the narrators a bit more space to share their particular perspective on events. It will take longer than the two months of the residency to finish the project satisfactorily but I'm still hoping to finish a first draft of one of them without too much delay and that should be able to be read as a stand-alone short story.

There's probably the best part of 15,000 - 20,000 words in the blogs I was asked to write as well, which will remind me of what I was doing during the residency and the people I met. It may give other people a feel for what I was at and what a residency like this can be like.

I think the mix of working on a creative piece of writing, sharing knowledge and information with the host language community and establishing cultural links that might lead to future co-operation should prove be profitable for all concerned. That co-operation should be further developed to investigate where it might lead in terms of writing, translating and publication and the advantages that would offer to writers, readers and publishers in all of the language regions involved.

It would certainly be useful for each language region to prepare attractive background material about language history, present language use, state support for native culture, a presentation of the highlights of written and oral literature, the position of the language in the electronic media, cultural highlights of the year and so on.