en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-11-11 14:45 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin - Seachtain 6

Ailtireacht Graz

Dé Domhnaigh 30 Deireadh Fómhair - Dé hAoine 4 Samhain

Fuair mé an traein go Graz na hOstaire Dé Domhnaigh le castáil le Rós a bhí tagtha ar cuairt cúig lá chugam. Ní raibh níos mó ná deich lá caite againn gan a bheith i gcuideachta a chéile le tríoch cúig bliain nó mar sin agus bhí sé go hiontach a bheith le chéile arís. Bhí an chéad oíche mar a bheadh coinne ag leanúin óg, leis an chaint agus na scéalta uilig a bhí le malartú. Tá buntaistí iontacha ag baint le Facetime agus Skype ach níl aon rud níos fearr ná comhrá nach bhfuil teora ama leis agus an duine taobh leat. Thóg sé siar muid.

Glockenspielplatz Graz 

Rinne muid na rudaí a dhéanann turasóirí i Graz, ag breathnú ar an ailtireacht, siúil cois abhann, ag dreapadh na gcéimeanna Rúiseacha chuig an clogthúr agus a bheith ag ól agus ag ithe de réir mar a bhí muid ag dul ar aghaidh. Bhí an t-ádh lin go raibh grúpa beag snagcheol ag seinm i mbar an óstáin oíche Dé Luain mar go raibh an chathair ciúin go maith i rith an lae, Lá na Marbh. Thug muid cuairt ar dhá thaispeántas sa Kunsthaus agus bhí breicfeasta againn ann. Bhain ceann de na húrlair tugtha do  Teanga Ceirmeachta agus bhí bunsaothar le Ai Weiwei agus Edmund de Waal ar taispeáint móide a rogha féin de ealaíontóirí san ábhar sin ón réamhstair sa tSín go dtí Picasso, Miro agus Kasimir Malevich, i measc dhaoine eile. Bhí dhá leabhar le De Waal léite agam, The Hare with the Amber Eyes agus The White Road a bhain leis an dúil a bhí ag cuid de na Nazaithe i gceirmeacht Meissen. Mar is eol d'éinne a léigh an chéad leabhar, ba de chlann fíor-shaibhir Ghiúdaigh as an Vín do mhuintir De Waal. Bhí dúil mhór againn beirt i leochaileacht, fínáltacht agus áilleachta a shaothair mar photadóir agus an tuiscint a bhí aige do chothromaíocht agus coibhneas sna crotanna agus mar a bhailigh sé le chéile ina shaothar iad.

Thar abhainn Mura i Graz

Saoire a bhí ann do Rós, agus dom féin caithfidh mé a rá. Ní raibh mórán oibre ar bun agam ach bhí deis agam Rós a chur in aithne do Natasa agus Darco agus bhí dinnéar againn le chéile agus deis againn cóip de An Leabhar Mór a bhronnadh orthu mar chomhartha buíochais agus mar chuimhneachán ar chuairt an scríbhneora Gaeilge go Maribor. Is leabhar álainn é lena léaráidí gleoite ar gach dán, na haistriúcháin agus míniú ar a rogha ó na scríbhneoirí a roghnaigh filíocht as traidisiúin Gaeilge na hÉireann agus na hAlban.

Snagcheol sa Salon

Thug muid cuairt ar an Salon le héisteach le triúr Meiriceánach a bhí ag seinm ag oíche shnagcheol ann. Chuir Martina, an bainisteoir,  fáilte romhainn agus bhí an-oíche againn ann. D'iarr sí orm buaileadh isteach lá eile le haghaidh caifé leis na himeachta eile a bheadh ann roimh dheireadh mo thréimhse i Maribor a chur ar mo shuile dom.

 

Greasaí Bróg                                   Glantóir simléir

D'imigh Rós maidin Dé hAoine le heitilt abhaile ó Graz agus fuair sí síon ó Darko, rud a bhí iontach lách. Thug Natasa síob domsa chuig léacht san ollscoil faoi stair na mBundúchasach i Meiriceá Thuaidh. An tOllamh Vincent Petete as Ollscoil Láir Oklahoma a thug an chaint bhríomhar agus b'iontach proiséas agus sainchomharthaí an chlolíneachais a aithint agus iad á mbuaileadh síos ar phobal chéad náisiúin Mheiriceá. Chuaigh muid fá choinne greim le hithe le Victor ina dhiaidh agus fuair mé amach go dtugann Vincent cuairt ar Bhaile Átha Cliath i mí na Bealtaine gach bliain le scata mac léinn ó Oklahoma. Thairg mé caint a thabhairt dóibh ar chultúr na Gaeilge, dá mbeadh aon spéis ar bith acu ann. Cheap sé go mbeadh.

Cathal ag an Ollscoil

Bhí an taispeántas de na scannáin i gcuimhne ar 1916 i Kibla ag am tae agus d'iarr Natasa orm Fornocht do Chonac Thú a léamh i nGaeilge agus i mBéarla. Chuala sí mé á léamh ag ócáid eile agus d'aithin sí go mbeadh sé oiriúnach don ócáid seo. Tháinig rian Nolan, an leas-Ambasadóir, agus a bhean as Ljubljana don ócáid agus labhair sé leis an lucht féachanna faoi 1916 agus a thábhacht i stair na hÉireann. D'fhan siad thart ina dhiaidh ar feadh tamaill mhaith ach bhí orthu filleadh ar an phríomh-chathair ar deireadh. Is dócha go raibh scór duine ar fad ann agus d'fhan cuid acu thart ag caint agus ag comhrá go dtí go raibh sé mall san oíche. Bhí sé go deas oíche nadúrtha chomhluadair a bheith againn agus ceol Van Morrison, na Dubliners, Kila, Sinéad O'Connor agus tuilleadh mar chúlra don phlé i ndiaidh na hócáide.

Oíche 1916 Kibla

Oíche 1916 Kibla

 

Dé Sathairn agus Dé Domhnaigh 5 & 6 Samhain

D'fhill mé ar mo chuid scríbhneoireachta féin don deireadh seachtaine. Bíonn an chuideachta agus na himeachtaí go maith ó thaobh an cheangail chultúrtha dó agus is cuid an-taitneamhach den scéim é ach i ndeireadh thiar, tá mé anseo le bheith ag scríobh agus tá sé go deas roinnt laethanta saora as a chéile a bheith agam chuige sin. Corr-uair téann na scéalta ar seachrán agus bíonn orm iad a tharraingt siar arís, ach bíonn rudaí le foghlaim as an dul amú fosta. Ní dóigh liom anois go beidh na scéalta críochnaithe roimh dheireadh na tréimhse ach déanfaidh mé mo dhícheall ceann amháin a chríochnú ionas gur feidir liom sin a thairiscint don tsuíomh idirlín atá ag an scéim Focail Eile. Leanfaidh mé leis na cinn eile nuair a fhillim abhaile muna mbíonn críoch curtha leo anseo roimh dheireadh na míosa.

Fuair mé téasc ó Damien, mac le mo dheartháir, ag rá liom go mba chóir dom mo sheacht ndícheall a dhéanamh teacht ar an chluiche rugbaí idir Éire agus an Nua Shéalan agus go dtabharfadh sé ardú croí dom. Ní raibh teacht agam air ar an teilifís ach d'aimsigh mé ar an ríomhaire é ar deireadh. An chéad bhua againn orthu in imeacht 111 bliain. Ardú croí - bhreathnaigh mé air faoi dhó, bíodh is nach aon fhear rugbaí mé!

 

Maribor, Week Six

My wife came to visit for five days and we spend a couple of nights in Graz, where I met her at the airport, and the rest of the time in Maribor where she got to meet Natasa and Darko. We did the usual sightseeing in both cities and it was great to be together after five weeks apart. Bursaries are all very well but...

I attended a guest lecture in Maribor University where Vincent Petete, a professor of Native American Studies was giving a talk. We had a meal and a great chat afterwards and we hope to link up again when he visits Dublin with his students in May.

The 1916 film shorts that I saw in Ljubljana were shown in Maribor at Kibla during the week and Natasa asked me to read Fornocht do Chonac Tú by Pádraig Mac Piarais as an opening to the event. The assistant Ambassador Brian Nolan came from Ljubljana with his wife and gave a brief talk about the 1916 Rising and the commemorations. The turnout was reasonable and we had a great night's conversation and Irish music afterwards.

I got back to my own writing on Saturday and Sunday and made good headway after going down a cud de sac or two. It is taking longer than I had originally envisaged and I doubt very much if I will have all three short stories completed by the end of the residency but I'll have a go. The individual stories are all working out longer that I had originally planned but I've decided to let them run for as long as they need to tell their individual stories. I will make an effort to finish at least one of them while I'm here. It might be as long as I had though the three would be in total.