en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-10-16 21:30 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 2

I can certainly appreciate what the Other Words project hopes to achieve and have been pleasantly surprised by a genuine interest in the situation of the Irish language and what is happening in Irish literature in both languages.

Seachtain 2/ week 2

Cnoc Piramida

 

Dé Luain 3DF

Bhailigh Natasa mé an chéad rud ar maidin agus thiomáin muid go dtí an Druga gimnazija, Maribor, meánscoil ar ard-chaighdeán a ullmhaíonn daltaí don ollscoil. Is cosúil go bhfuil sí ar ceann de na scoileanna is fearr sa tSlóivéin.

Chas an Príomhoide linn, iar-mhúinteoir  Natasa, agus bhí tamall comhrá againn agus turas ar áiseanna na scoile. Spéisiúil go leor, íocann rialtas na Síne as múinteoir agus leabhair Síníse don scoil. Tuigeann siad sin cumhacht agus tábhacht an chultúir i gcur chun cinn a dtíre!

D'fhreastal 200 mac léinn ar chaint a thug mé san aimpitéatar sa scoil ar stair na dteangacha in Éirinn agus an tionchar a bhí ag an Ghaeilge ar Bhéarla na hÉireann. Bhí powerpoint réitithe agam le Natasa don ócáid. Líon mé an 45 nóiméad gan stró agus tuilleadh le rá. Bhain siad taitneamh as agus thug siad éisteacht fíor-mhaith dom. D'aimsigh mé suíomh idirlín ag ollscol sa Gheramáin a thug léirscáil d'Éirinn ina dtiocfadh liom gliogáil ar channúintí éagsúla agus éisteacht le comhad fuaime de na ceanúintí. Bhí sé spéisiúi dóibh samplaí a chluinstin as Ciarraí go lár Uladh go Baile Átha Cliath. Luaigh mé liosta fada de scríbhneoirí Éireaaannacha leo. D'aithin siad cuid de na hainmneacha agus chuir cuid acu iontas orthu, Bram Stoker agus Dracula, mar a bhí súil agam leis; ach chuir Samuel Beckett iontas ara chuid acu, a cheap siad é a bheith ina Shasnach nó ina Fhrancach. Au contraire.

Druga gimnazija

Bhí sailéad sicín ar dóigh againn don lón i mbialanna bheag Isabella ar mholadh Natasa. Is iontach an rud é an t-eolas áitiúil a abheith ar fáil nuair a theastaíonn sé.  Bhí an béile chomh blásta agus gan mórán air.

Chuaigh muid ar aghaidh go leabharalann na hollscoile go bhfeicfinnse é roimh mo léacht ann an tseachtain seo chugainn agus go socrófaí an dáta agus an t-am go cinnte. Thug leabharlannaí óg turas na háite dom agus bhí taispeántas fíor-mhaith grianghrafadóireachta nua-aimseartha ann a thaithin go mór liom.

 

Dé Máirt 4DF

Chas muid do chaifé le triúr múinteoirí Béarla ó Ollscoil Maribour. Kirsten, bean as Fife na hAlban atá anseo le fiche bliain agus pósta le fear de chuid na háite; Victor Kennedy, as Ceanada ach le cúlra Albanach agus Éireannach, agus a bhean chéile as an Mhuir Chairib. Bhí an spéis acu sa scéim agus lúcháir orthu go raibh mé sásta dul ar cuairt chuig a gcuid léachtanna. Bíonn litríocht na hÉireann mar chuid de theagasc Victor agus é breá sásta go léifinn aistriúcháín ar mo shaothar féin agus saothar scríbhneoirí Gaeilge eile. Bhí an chuma ar an scéal go mbeadh muid bailithe le chéile arís ag ithe agus ag ól, gan trácht ar na léachtanna.

Ag an bhialann sa pháirc poiblí

D'athraigh an aimsir ag an deireadh seachtaine agus tá sé suas le deich gcéim níos fuaire ná mar a bhí. Mar sin féin bíonn an ghrian ann cuid den lá agus nuair a bhíonn is féidir suigh amuigh agus taitneamh a bhaint as an teas. Is breá liom é. Cúpán caife ar níos lú ná dhá euro agus gloinne fíona beag thart faoi phraghas ceanna. Stopann tú ag áit agus nuair a cheanaíonn tú rud éigin bíonn fáilte romhat fanacht ann go mbuaileann fonn spáisteoireachta arís tú. Istigh i mbunús na gcaféanna tá wifi agus thig leat bheith ag scríobh leat gan cur isteach ort ó dhuine ar bith.

 

Dé Céadaoin 5DF

Chas muid le Petra Kolmancic, file óg atá ag obair anseo le ionad ealaíona don óige agus a chaith mí ar an Fhál Carrach i mí Lúnasa faoin scéim seo. D'aistrigh duine éigin cúpla dán léi go Gaeilge ansin agus ba mhaith léi go gcaithfinn súil ar an aistriúchán agus iad a léamh nuair atá an ócáid againn le chéile sa Salon le Tina Mahkota an tseachtain seo chugainn.

An Ollscoil

Ba Lá Idirnáisiúnta na bPáistí é agus bhí caifé againn sa phríomh-chearnóg áit a raibh cuid mhór imeachtaí ar bun do lucht bunscoile. Níor thuig mé aon rud ón bhean ghrinn ach thuig mé gur bhain na páistí an-sult as. Bhí 'stilts' agus bosca mór gléasadh suas agus cúrsa go-cart beag agus rudaí mar sin ann daofa. Brathaim go bhful an-dúil acu i bpáistí agus i gcúrsaí oideachais ar bhealach leathan. Bíonn múinteoirí agus páistí le feiceáil sa pháirc phoiblí aon lá go dtéim ag siúil ann. Bíodh is go bhful séasúr cnó capaill ann, ní imríonn siad 'conquers' anseo mar a bhíodh againne agus mé óg. Sin ráite, bíonn siad á n-ithe acu, rud nach raibh againn ach is dóigh liom gur cineál eile cnó iad ata gaolta ar bhealach leis an chró capaill s' againne ach níl aon saineolas agamsa sna cúrsaí sin.

D'imigh mé féin agus Natasa ar aghaidh go Portal, ionad mór taispeántais atá ag Kibla. Tá an t-úrlar ag barr an tí acu i seanmhonarcha agus é ar cíos íseal ón údaras áitiúi, i bhfoirgneamh a bheadh ina luí folamh seachas sin, is dóigh liom. Bhí na healaíontóirí ag réiteacah don oscailt Déardaoin seo chugainn. Ealaíon comhaimseartha de gach cineál le healaíontóirí áitúla agus as tíortha thar lear. Bhí mé ag caint le bean as Ceanada a raibh 'insuíomhú' mór fuaime á chur in ord agus in eagar aici. An-spéisiúil ar fad mar ealaíon bheo a thógann fuaimeanna aon tseomra ina mbíonn sé agus a choinníonn cuimhne orthu agus a mheascann iad le haon fhuaimeanna eile a chloiseann sé in aon áit ina mbíonn sé ar taispeántas, an lucht féachanna ag caint ina measc. Beidh oíche mhór ag an oscailt. Deirtear liom go bhfuil cáil ar Kibla as feabhas a chuid fíona agus bia ag oscailtí oifigúla. Tá mé ag súil go mór leis.

Foirgneamh Kibla

 

Déardaoin 6DF

Thiomáin Natasha mé go dtí Dáimh na nEalaíona san ollscoi le postaeirí don léamh filíochta sa Salon agus le castáíl le Kirsten le dátaí a shocrú do na cainteanna agamsa. Lean muid ar aghaidh go féile bheag bia cois Drava ina raibh fíon, cáis, arán agus feoil de chuid an réigiúin ar díol. Bhí cead blaiseadh den éagsúlacht agus ansin ceannacht dá mba mhian leat. Bhí lón éadrom cáis, fíon agus arán áitiúil buckwheat againn ó na seastáin sin agus cheannaigh mé leagan áitiúil de chorizo le bheith agam le blás a thabhairt d'aon bhéile a dhéanaim san óstán!

Luigh mé isteach ar an scríbhneoireacht san iar-nóin, idir an tionscanmah don scéim seo, an blag agus dréacht do Ros na Rún. San oíche bhuail mé amach fá choinne greim eile le hithe agus deoch.

Buíochas le Dia tá an wifi ag obair gan stró arís. Bíonn se de dhíth le labhairt le Rós agus Siúan agus íoslódáil a dhéanamh ar rudaí éagsúla, nuachtáin ar líne agus RTE ina measc.

Fíonghort ar shleasa Piramida 

 

Dé hAoine 7DF

Bhí an oscailt oifigiúil den taispeántas MIG 21 in Kibla Portal. Ócáid iontach mór a bhí ann agus an-chuma air. Caoga éigin ealaíntóir comhaimseartha as an tSlóivéine agus as an Rúis, an Fhrainc, an Ostair, an Pholainn, Poblacht na Seice, an tSeapán, Ceanada, na Stáit Aontaithe, an Ghearmáin agus na tíortha sa chomharsanacht seo an Bhosnia, An Chroáit agus an Mhacadóin. Bhí Peter ó Kibla ar dhuine den bheirt a d'eagraigh an taispeántas. Bhí obair mhór ansin ag atarraing ealaíontóiri agus saothar le chéile agus é a chrochad ar bhealach sasúil d'achan duine.

Bhí luaite liom roimh ré go bhfuil clú agus cáil ar oscailtí Kibla agus caithfidh mé a rá go raibh éagsúlacht bia agus deoch den scoth ann. Is annamh a d'fhreastal mé ar ócáid sa bhaile a bhí ar chomh-chaighdeán bia, ach ansin arís, ní bhím ag ócáidí mar sin sa bhaile!

Bhí mé ag caint le Jane Tingley, an t-ealaíontóir as Ceanada, agus a fear chéile ón Noruaidh.

Chuir siad beirt spéis mhór i mBrexit agus a éifeacht ar Éirinn. Thug mé míniú éigin ar na féidireachtaí ach níl fhios ag duine ar bith cá gcríochnóidh cúrsaí má leanann an punt sterling ag titim mar atá faoi láthair.

Portal

Tháinig Ambasadóir na hÉireann Seán O'Reagan chuig an ócáid agus bhí comhrá fada againn faoi chúrsaí an tsaoil anseo agus sa bhaile. Tá iníon leis ag críochnú céime sa Ghaeilge agus sa  Pholaitíocht i UCD agus cailín eile atá go fóill i gColáiste Íde sa Daingean. Má tá siad cosúil leis féin, beidh siad léannta agus lách. Thug sé go leor eolais dom ar shuíomh an lae inniu sna tíortha magúird ina raibh an chogaíocht dhearg roinnt blianta ó shin. Mar a bhíonn i dTuaisceart Éireann, tá síochán agus teannas ann idir na páirtithe. Leochaileach an focal is oiriúnaí is dócha.

Níos luaithe sa lá thug mé cuairt ar dhánlann ealaíne Maribor. Taispeántas de shaothar atá mar thoradh ar scéim idir ealaítóirí sa tSlóivéin agus sa Fhrainc. Ábhar físe agus fuaime a bhí sa chuid is mó dó agus bheinn caillte go minic ach go raibh treoraí óg ón Chroáit sásta mé a thionlacán thart ar na míreanna agus iad a mhíniú dom. Luaigh mé an oscailt i Kibla léi agus landáil sí ann. Mac léinn dealbhóireachta atá innti. Deirfainn gur chuir sí fáilte mhór roimh an féasta bia agus dí. Luaigh sí go raibh máthaiar agus deirifiúir óg sa abhaile aici agus go mbeadh uirthi dul ag múineadg le cúram a dhéanamh daofa. Níor luaigh sí an t-athair agus bheadh faitíos orm go bhfuiar se bás sa chogadh.

 

Dé Sathairn 8DF

Bhí lá réasúnta ciúin agam. Cheartaigh mé roinnt dréachtanna agus thug mé cuairt eile ar an fhéile bheag bia atá ar bun le seachtain. Bhí súp iontach blásta agam ina raibh ponairí, glasraí agus feoil. Ná fiafraigh díom cén t-ainm a bhí air. Téann sé doiligh orm go fóill dul i dtaithí ar litriú na Slóivéinise siocair oiread comharthaí beaga os cionn na litreacha a thugann fuaimniú difiriúil do na consain  c aus s agus z go háirithe. is dóigh liom gur fuaim h a thagann dá bharr ach rud eile é a rá. Bím ag foghlaim na haibirtí beaga a fhoghlaimníonn turasóir in aon áit le bheith béasach.

Arís bhí an aimsir go halainn agus bhí mé in ann suigh amuigh cois Drava agus gloinne fíona agam ag éisteacht le banna ceol práis a bhí ag seinm ag am lóin. Bhí rinceoirí i gcultacha traidisiúnta ann fosta agus gach duine ar a sáimhín só.

Banna práis i Lent

Rinceoirí traidisiúnta ag an fhéile fíona ​

 

Dé Domhnaigh 9DF

Lá ciúin eile ach d'éirigh liom dréacht a chríochnú do Ros na Rún, rud a fhágfaidh am agam anois tabhairt faoin tionscnamh atá le déanamh agam don scéim Focail Eile.

Ag caint le Rós agus Siúan ar maidin agus iad cuachta le chéile i leaba i dteach Shiúain i Londain. Ansin chuaigh mé ag snámh ar feadh uaire agus ansin ag siúil le taithneamh a bhaint as lá tirim eile. D'ith mé dinnéar an Domhnaigh i mbialanna Seirbeach a d'aithin mé ón lá cheanna agus bhí mé iontach sásta leis arís. Neart feola ar caighdeán maith déanta go simplí agus sailéad mór úr gaus blasta ina theannta. 

Tháinig mé ar phub Éireaannach, Patrick's Pub, a bhí ag taispeáint na gcluichí cáilithe socair do chomórtas na hEorpa. Seo an pub nach raibh in ann Cluiche Ceannais na hÉireann a thaispeáint Dé Sathairn seo caite ach bhí barúil mhaith agam nach mbeadh aon stró le cluiche socar a fheiceáil. Ní bhíonn le feiceáil sna háiteanna sin ach socar Shasna agus na hEorpa den chuid is mó.  Bhreathnaigh mé ar an Bhreatain Bheag agus Georgia, a chríochnaigh 1-1, agus ansin d'iarr mé orthu an bealach teilifíse a athrú go dtiocfadh lio breathnú ar Éire v an Mholdóiv, a chríochnaigh 3-1 dúinne. Thug sé sásamh breise dom go bhfuair James McClean, fear Dhoire, an dara agus an tríú cúl. Ní raibh duine nó deoraí ag breathnú ar na cluichí ach me féin. Bhí cúpla pionta agam de dhéantús na hÉireann agus mé ann. Bhí siad blasta ach rud beag daor i gcomparáid leis an bheoir nó fíon áitiúil.

Sa pháirc i dtreo Piramida 

 

Second week in Maribor

It was a busy enough week here. I prepared and gave a talk to 200 secondary school students about languages in Ireland, dialects and some Irish writers. They were good listeners and the school was very impressive in its range of facilities and attitudes.

The Kibla highlight of the week was the opening of the big MIG 23 exhubition in Kibla Portal, an old industrial space on a peppercorn rent as an exhibition space. Fifty contemporary artists from Slovenia and all over the world. The opening was a great party with the best of food, wine and company and the organisers, and everyone else, were delighted with it.

We paid a few visits to places where I'll be giving talks in the near future, just to firm up dates and be introduced to the lecturers and have a chat about what they would like me to do. A very nice bunch all round.

I have been working on the writing project I proposed for the scheme. It is coming along but slowly. Things will be a bit easier when I get my Ros na Rún draft finished but it is a deadline I have to meet before the others.

The occasional events of the wine festival provide an opportunity to sample local produce in the open air with music and dancing at lunchtime on many days. The weather has been pretty good so walking in the park and around the lovely old town has been a pleasure. I don't have to think ahead very much as Natasa reminds me what needs to be done and when, which makes everything so much easier and I get things ready as necessary. She has left reasonable gaps between the formal events which takes the pressure off too. So far so good.

Lent ón bhruach ódheas