en fy eu mk sl ga

Cathal Poirtéir

2016-10-28 23:25 — Maribor

Tamall sa tSlóivéin 3

Tamall sa tSlóivéin - Seachtain 3

 

Dé Luain 10 DF

Chaith mé an lá ag réiteach don léamh filíochta sa Salon ar an phríomh-chearnóg oíche amárach. Theastaigh uaim dánta le roinnt filí Gaelacha eile a léamh chomh maith le mo chuid féin. Shuigh mé síos le Natasa agus d'éirigh linn teacht ar chúpla dán le Nuala Ní Dhomhnaill a raibh aistriúcháin go Slóivéinis déanta orthu cheanna féin agus na bunleaganacha Gaeilge agamsa anseo. Bhí ceann eile le Cathal Ó Searcaigh faoi Chaiseal na gCor ar theastaigh uaim a léamh agus bhí an t-aistriúchán Slóivéinise againn ach ní raibh an bunleagan Gaeilge. Rinne Natasa teagbháíl le Tina agus bhí an leagan Gaeilge aici sin. Is fánach an áit ina bhfaighfeá gliomach.

 

Dé Máirt 11 DF

D'éirigh go hiontach leis an léamh sa Salon, ionad neamhghnáthach i gcroílár an bhaile i bhfoirgneamg a bhíodh ina chasino tráth. Tháinig thart ar tríocha duine nó mar sin agus léigh mise agus Petra Kolmancic ár ndánta i nGaeilge agus i Slóivéinis agus chuir Tina Mahkota agallamh ormsa i mBéarla agus ar Tina i Slóivéinis. Bhí aistriúcháin ar mo chuid déanta ag Helena ó Kibla agus léigh sí féin sa tSlóivéinis iad. Bhí cúpla ceann acu i nGaeilge agus sa tSlóivéinis ar leabhrán beag a réitigh Natasa don ócáid. Tharraing sí rudaí le chéile go maith agus bhí gach duine an-shásta leis an oíche. Thug Ambasadóir na hÉireann, Seán O'Regan cuireadh do dheichniúir againn dul le haghaidh béile ina dhiaidh. Daoine as Kibla agus X-OP agus as Ollscoil Maribor atá bainteach leis na himeachtaí ina mbeidh mé páirteach iontu ansin, móide corr-dhuine eile a bhfuil dúil san fhilíocht acu. Oíche bhreá ag caint ar chúrsaí a bhain le léann agus cumarsáid chultúrtha agus cúrsaí ealaíona.

 

Dé Céadaoin 12 DF

Bhí an lá go hálainn agus shiúil mé suas tríd na fíonghoirt go barr cnoc Piramida a thugann radharc thar an chathair uilig. D'ith mé lón sa pháirc phoiblí agus tháinig mé ar chaifé ina raibh ceangla maith wifi agus bhí mé in ann plé le ríomhphostanna agus mar sin de.

Tháing Gregor, fear mór ard téagartha, chugam ag an ócáid sa Salon agus bhí ceisteanna aige faoin Ghaeilge agus a seasamh mar theanga agus a stair agus mar sin. Bhí tuiscint réasúnta aige sular labhair sé liom in aon chor. Ach mhínigh sé go mbíonn Mlade rime 'slam' filíochta á eagrú i Maribor aige agus thug sé cuireadh dom a bheith páirteach ann san oíche amárach. Mhínigh Natasa dom gur áit 'ailtearnach' é in Pekarna ina mbíonn an dream óg ag léamh agus ag léiriú a gcuid filíochta féin. Ghlac mé leis an chuireadh agus chuaigh mé ann le Cameron ó Kibla.

Bhí an t-ionad féin istigh i bhfoirgneamh i sean-champa airm a tréigeadh blianta ó shin agus ar ghlac puncanna agus hippies agus dreamanna imeallacha seilbh neamhdhleathach air. Bhíodh fadhbanna le lucht drugaí ann tráth ach tá eagar níos fearr agus níos rialta anois air. Bhí an slam i halla mór le ardán agus soilse agus béar agus deisc fuaime. Bheadh fáilte ag lucht na Gaeilge roimh an leithéidí in aon áit mar ionad do na healaíona.

I gcás ar bith, tugadh deis dom roinnt dánta a léamh i nGaeilge agus léigh Gréagóir, an fear mór a bhí mar fhear a tí, aistriúcháin Slóivéinise ansin ón leabharán a bhí againn sa Salon. Léigh mé dan le Nuala agus dán le Biddy Jenkinson i nGaeilge agus i mBéarla mar éagsúlacht. Thug siad éisteacht an-mhaith do fhuaimeanna na Gaeilge nach mbíonn aon chleachtadh acu orthu anseo. Ghabh duine nó beirt buíochas pearsanta liom ina dhiaidh. Bhí bean amháin a dúirt go raibh sí iontach sásta dán le Biddy a chluinstin, gur casadh ar a chéile iad ag imeacht filíochta i Luimneach agus go raibh an-mheas aici uirthi. Veronica a bhí ar an bhean agus eagraíonn sí oícheanta mar seo i Ljubljana. Thóg sí mo sheoladh r-phost agus cuirfidh sí nóta chugam faoin chéad oíche eile acu ansin.

Fuair mé amach an lá ina dhiaidh sin ó Natasa gur file an-aitheanta agus aistrithe í Veronica, an bhean a labhair liom agus bhí páirt eagarthóra ag a deirfiúr ar dhíolaim filíochta de litríocht (Gaeilge agus Béarla) na hÉireann i Slóivéinis.   

 

Déardaoin 13 DF

Chaith mé cuid den lá ag iarraidh imeachtaí Imram a eagrú. Bhí dhá imeacht faoi mo chúram sula bhfuair mé scéal faoin sparánatacht seo agus lean mé orm leo ag socrú míreanna, aoíonna, scriptanna, ordanna reatha agus rudaí mar sin. Gan dabht, d'imigh mé gan gach aon rud iomlán cinnte nó iomlán soiléir agus bíonn ceisteanna ag na daoine atá páirteach sna himeachtaí faoi mhionsonraí thall is abhus. Bíonn sé doiligh réiteach sasúil a fháil ar chuid acu os rud e go bhfuil mo chuid leabhar sa bhaile agus mise anseo. Ach tá Biddy Jenkinson i ndiaidh a bheith ar a dícheall le cabhrú ó thaobh na réamh-shocrúchán de.

Dé Sathairn seo tá imeacht i Smock Alley in ómós do Chaitlín Maude ina mbeidh na bundánta Gaeilge, le aistriúcháin Bhéarla, leaganacha le ceol agus íomhánna ar scaileán. Ba chóir go mbeadh sé go hiontach ach b'fhearr a bheith ar an láthair má tá aon leasaithe nó fadhbanna ann ach ní thig liom bheith i ndá áit ag an am amháin. Tá Oíche Ómóis do Bhreandán Ó Doibhlinn Dé Domhnaigh i McGrattan's agus meascán de chainteanna, léamha agus ceol eagraithe agam. Bhí me le bheith mar fhear an tí ar an da ócáid ach ta Síle Denvir agus Doireann Ní Bhriain sásta seasamh isteach dom.

Chríochnaigh mé dréacht Ros na Rún agus sheol mé isteach in am don sprioclá é. Nuair a bhíonn riaraistí an bhlaig seo glanta agam, beidh mé in ann filleadh ar na gearrscéalta atá tosnaithe agam faoin scéim seo.

 

Dé hAoine 14 DF

Cúramaí na litríochta sa bhaile is mó a bhí agam arís inniu ach d'éirigh liom roinnt eile de mo shaothar cruthaíoch féin a chur díom fosta agus rud beag siopadóireachta.

Thóg Natasa chuig ionad mór siopadóireacahta mé le cluasáin a cheannach chun go dtiocfadh liom éisteacht le podchraoltaí ar mo fón póca agus ar an ríomhaire agus mé ag spáisteoireacht nó i mo shuí i gcaifé. D'fhág mé mo chluasáin bheaga féin sa bhaile ach ní haon dochar cinn níos mó a bheith agam le mo chluasa a choinneáil te nuair a éiríonn sé níos fuaire anseo i mí na Samhna.

Fuair mé gléas beag leictreach le mosquitoanna a mharú. Baineadh cúpla plaic asam san oíche agus bhí siad tochasach agus nimhneach. Bhí an locht orm féin is dócha. Níor dhún mé an fhuinneog go hiomlán sa tseomra óstáin ó tháinig mé siocair é a bheith meirbh san oíche anseo agus is dócha gur eitil focéar beag éigin isteach tríd an oscailt san oíche. Chuala mé ceann ag dordán taobh le mo chluas i lár na hoíche ach níor thug mé an príocadh ar mo láimh faoi deara go dtí an mhaidin ina dhiaidh sin.

Tá an dá imeacht de chuid Imram atá á eagrú agam ag tarlúint an deireadh seachtaine seo i mBaile Átha Cliath. Beidh Aisling Gheal le feiceáil i Smock Alley, tionscadal dhá-theangach le filíocht Chaitlín Maude a chur i láthair an phobail in athuair. Tá foireann mhaith-mhaith ina bhun: Síle Denvie, Emer Ní Neachtain, Biddy Jenkinson, Enda Reilly, Colm Ó Snodaigh agus Margaret Lonergan. Meascán deas den fhilíocht, den cheol, den amhránaíocht agus den ealaíon. Bhí roinnt rudaí le cinntiu agus le ceartú chun an t-ord reatha deireannach a scríobh agus bhí profaí do na sleamhnáin le ceartú agus corr-rud eile. Bhí Margaret bhocht ag cur ábhar chugam go dtí 3.30 ar maidin (am na hÉireann) agus bhí na freagraí ar ais agam di faoi 6.30! An bhfuil ciall ar bith ag ceachtar againn?

Níl an Oíche Ómóis do Bhreandán Ó Doibhlinn chomh casta sin go teicniúil. Chuir mé an script agus an t-ord reatha don oíche chuig Doireann Ní Bhriain a bheidh mar bhean an tí agus tá fhios ag gach duine eile caidé até le déanamh acu agus cé mhéad ama atá acu.

Is é mo ghuí go mbeidh freastal maith ar an dá ócáid mar chomhartha ómóis do Chaitlín agus do Bhreandán agus do na léirithe féin a bhfuil cuid mhór oibre curtha isteach iontu ag achan duine atá páirteach. Den chuid is mó bíonn freatal iontach maith ag imeachtaí éagsúla Imram ach uaireanta bíonn léiriú fíor-chumhachtach ar an ardán a ba mhaith leat deich n-oiread a bheith i láthair ann chun saibhreas na litríochta a bhlaiseadh mar is ceart.

 

Dé Sathairn 15 DF

Bhí ócáid bheag pobail ann i sráid taobh liom anseo le breith file a cheiliúradh, Grégóir duine éigin a bhfuil an tsráid áirithe ainmnithe ina dhiadh. Bhí an tsráid baistithe roimh sin as file Gearmánach ach tugadh bata agus bóthar dó sin i ndiaidh an chogaidh. Ar an drochuair tháinig an bháisteach orainn i ndiaidh tamall agus d'éirigh sé fuar gaothmhar agus chúlaigh mé féin ahus Natasa go dtí Caifé Illich, an áit is fearr sa chathair seo do chistí milse d'achan chineál. Bí ag caint ar bhlasta agus uachtar agus calories. Tionchar Vín na hOstaire is dócha nuair a bhí an t-Impireacht Ostrach-Ongárach i gceannas anseo ar feadh na gcéadta bliain. Ach féach nár thréig siad a dteanga féin sa tSlóivéin, ba chuma cén chumhacht eachtranach a bhí sa mhullach orthu.

Gheall mé a bheith taobh le wifi san iar-nóin ar eagla aon cheisteanna éigeandála faoi sheó Smock Alley ach níor chuala mé focal go raibh sé thart agus thosaigh teacsanna agus r-phostanna ag teacht isteach ag rá gur éirigh go hiontach leis, go raibh sé lán go doras agus go raibh ar dhaoine seasamh nach raibh ticeid in am acu. Bhí mé chomh sásta. Nuair nach mbíonn tú ar an láthair mothaíonn tú éagumasach ar fad. Cheanna féin tá corr-dhuine ag caint ar léiriú eile a thabhairt dó in áit inteacht eile amach anseo.

 

Dé Domhnaigh 16 DF

Lá gréine agus chuaigh mé ag siúil cois Drava. Tá dhá dhroichead do chosaithe thart fá míle óna chéile agus shocraigh mé ciorcal a dhéanamh de dhá bhruach na habhann, rud a dhéanann go leor coisithe agus lucht rothair mar a fuair mé amach. Bhí sé i gceist agam lón Domhnaigh a bheith agam i mbialanna éisc ach ar mo shiúil dom, bhí orm dul thar bialann ina raibh bóthan BBQ buailte leis an chosán acu. Bhí an boladh go hiontach, tháinig ocras orm laithreach agus nuair a chonaic mé ardán beag deas amuigh faoin ghriain - bhí liom. Bhí réimse bia BBQ agam, gloinne fíona agus léigh mé cúpla caibidil de leabhar nua Alex Hijmans 'An Tearmann'. Shiúil mé liom ina dhiaidh sin agus casadh an file Petra Kolmancic orm, an bhean a chaith mí ar an Fhál Carrach i mbliana. Bhí sí amuigh ag rothaíochr ar bhruach na habhann go dtí Oileán Maribor atá siar giota eile ar abhann an Drava agus go dtéann mórán de mhuintir na háite ann le snámh agus a scíth a ligint nuair atá an aimsir go deas. Bhí a beirt pháistí léi agus gan aon seans comhrá ceart a dhéanamh ach bhí sé go deas casadh le duine a d'aithin mé trí sheans anseo. Níos deireannaigh sa lá agus mé ar mo bhealach trí Postna, casadh cailín ón Phortingéil orm a bhí ag cuidiú leis an ócáid inné nuair a tháinig an bháisteach. Ba mhór an trua nach inniu a bhí an rud ar bun ach ach tá sé fíor-dheacair ócáidí faoin aer a eagrú mórán chun tosaigh, fiú anseo nuair atá tuar na haimsire níos cruinne ná mar atá ar oileán beag Atlantach s'againn féin.

Chaith mé an chuid eile den lá ag réiteach don ócáid in Ollscoil Maribor ar maidin amárach (ag a hocht!).



Week 3

The poetry reading in the Salon in Maribor was a very pleasant evening with myself and Petra reading our own poetry in Irish with Slovene translations and in Slovene with Irish translations. Tina carried out a joint interview with both of us and translated between English and Slovene where necessary. It was a nice turn out and the Irish Ambassador Seán O'Regan travelled from Ljubljana for the occasion and treated us to a very pleasant meal afterwards.

I was also invited to read at a younger poets slam event in Pekarna as a result of the Salon event. It is an alternative venue in Maribor and Cameron from Kibla went along with me. I got a good hearing and read my own poems in Irish and Gregor the host read the Slovene translations. I also read a few poems in Irish by other poets with English translations and was approached by a lady afterwards congratulating me on reading work by Biddy Jenkinson. They had met at a literary event in Limerick. She also organises poetry events in Ljubljana and said she would contact me to see if I could read at one of them, if the dates worked.

There were a couple of events at the Imram festival in Dublin that I was organising before I got the bursary to come here. The events were on this weekend and I was tick-tacking furiously with running orders and scripts and so on for a few days but it all worked out very well and there was good feed-back from artists and audiences.

Started to prepare for three different lectures on a number of topic which I will give over the next ten days. Busy pulling things together for those but it gives me an opportunity to meet people with similar interests and arrange some of my thoughts on issues around writing in Irish, the history and present state of the language and literature and related matters.  It will be a busy week.